კრუნჩხვა მშობლისთვის ერთ-ერთი ყველაზე შემზარავი სანახაობაა, მაგრამ სწორი მოქმედება მარტივია. ქვემოთ აღვწერთ, როგორ გამოიყურება კრუნჩხვა, როგორ დავიცვათ ბავშვი, რა არ უნდა გავაკეთოთ და როდის არ უნდა დავაყოვნოთ 112-ში დარეკვა. რეკომენდაციები ეყრდნობა დიდი ბრიტანეთის ჯანდაცვის სამსახურის (NHS), აშშ-ის დაავადებათა კონტროლის ცენტრისა (CDC) და მელბურნის სამეფო ბავშვთა საავადმყოფოს მასალებს.

როგორ გამოიყურება კრუნჩხვა

  • ბავშვი გონებას კარგავს და არ გეხმიანებათ;
  • სხეული ეჭიმება ან, პირიქით, მოდუნებულია;
  • ხელები და ფეხები რიტმულად უცახცახებს;
  • თვალები უკან გადაუბრუნდება;
  • შეიძლება გაწითლდეს ან გალურჯდეს, პირიდან ქაფი გამოუვიდეს, აღებინოს ან უნებლიედ მოშარდოს.

ფებრილური კრუნჩხვა ხშირად 1–3 წუთს გრძელდება. შემდეგ ბავშვი შეიძლება ერთ საათამდე ძილიანი, გაღიზიანებული ან დაბნეული იყოს.

პირველადი დახმარება კრუნჩხვის დროს

  1. დარჩით მშვიდად და ბავშვის გვერდით.
  2. თუ ბავშვი დგას ან ზის, ფრთხილად დააწვინეთ იატაკზე ან სხვა დაბალ, უსაფრთხო ზედაპირზე.
  3. მოაშორეთ ახლომახლო მყარი და ბასრი საგნები, თავქვეშ ამოუდეთ რაიმე რბილი.
  4. შეუხსენით ყელთან მჭიდრო ტანსაცმელი.
  5. დააწვინეთ გვერდზე — ასე ნერწყვი ან ღებინება გარეთ გამოვა და სასუნთქი გზები თავისუფალი დარჩება.
  6. დაინიშნეთ დრო — როდის დაიწყო და როდის დასრულდა კრუნჩხვა. თუ ვინმე გვერდით არის, შეუძლია ვიდეო გადაიღოს: ის ექიმს დაეხმარება.
  7. კრუნჩხვის დასრულების შემდეგ ბავშვი დატოვეთ გვერდზე, სანამ ბოლომდე არ გამოფხიზლდება, და შეამოწმეთ, ნორმალურად სუნთქავს თუ არა.

თუ კრუნჩხვის დასრულების შემდეგ ბავშვი არ სუნთქავს ან ნორმალურად არ სუნთქავს, დარეკეთ 112-ში და დაიწყეთ გულ-ფილტვის რეანიმაცია (CPR).

რა არ უნდა გავაკეთოთ

  • პირში ნურაფერს ჩაუდებთ — არც კოვზს, არც თითს. ბავშვი ენას ვერ „გადაყლაპავს“.
  • ნუ დააკავებთ ძალით და ნუ შეაჩერებთ მოძრაობას.
  • ნუ შეანჯღრევთ.
  • ნუ გაუკეთებთ ხელოვნურ სუნთქვას კრუნჩხვის დროს — სუნთქვა, როგორც წესი, თავისით აღდგება.
  • ნუ მისცემთ წყალს, საჭმელს ან წამალს, სანამ ბოლომდე არ გამოფხიზლდება.
  • სიცხის ჩამოსაწევად ნუ ჩასვამთ აბაზანაში და ნუ დაზელთ ცივი წყლით.

როდის დავრეკოთ 112-ში

დაუყოვნებლივ დარეკეთ 112-ში, თუ:

  • ეს ბავშვის პირველი კრუნჩხვაა;
  • კრუნჩხვა 5 წუთზე მეტხანს გრძელდება;
  • ბავშვს სუნთქვა უჭირს, ულურჯდება ან ძალიან ფერმკრთალია;
  • კრუნჩხვის შემდეგ არ იღვიძებს ან ძალიან ცუდად გამოიყურება;
  • კრუნჩხვა მხოლოდ სხეულის ერთ მხარეს მოიცავს;
  • კრუნჩხვა 24 საათის განმავლობაში განმეორდა;
  • ბავშვი კრუნჩხვისას დაშავდა, ან კრუნჩხვა წყალში დაეწყო;
  • კრუნჩხვის შემდეგ ერთ საათზე მეტხანს ჩვეულებრივზე ბევრად ძილიანია.

თუ ბავშვი ისევ კრუნჩხავს ან გონზე არ არის, მანქანით თავად ნუ წაიყვანთ — დარეკეთ 112-ში.

რა არის ფებრილური კრუნჩხვა

ფებრილური კრუნჩხვა სიცხის (ცხელების) ფონზე იწყება — ხშირად დაავადების პირველ დღეს, როცა ტემპერატურა სწრაფად იმატებს. ის 6 თვიდან 5 წლამდე ასაკის ბავშვების დაახლოებით 2–5%-ს ემართება.

  • მარტივი ფებრილური კრუნჩხვა მთელ სხეულს მოიცავს, 15 წუთზე ნაკლებ ხანს გრძელდება და 24 საათში არ მეორდება.
  • რთული ფებრილური კრუნჩხვა 15 წუთზე მეტხანს გრძელდება, სხეულის ერთ ნაწილს მოიცავს ან 24 საათში მეორდება — ასეთ დროს ექიმმა შეიძლება დამატებითი გამოკვლევა დანიშნოს.

ფებრილური კრუნჩხვა ეპილეფსია არ არის და ტვინს არ აზიანებს. ეპილეფსიის რისკი ამ ბავშვებში მხოლოდ ოდნავ არის მომატებული. დაახლოებით ყოველ მესამე ბავშვს კრუნჩხვა მომდევნო სიცხის დროს შეიძლება განმეორდეს; უმეტესობას ეს მიდრეკილება 6 წლისთვის უქრება.

სიცხის დამწევი ბავშვს თავს უკეთ აგრძნობინებს, მაგრამ კრუნჩხვას ვერ აგვაცილებს. როგორ მოვუაროთ სიცხიან ბავშვს, დაწვრილებით წაიკითხეთ სტატიაში მაღალი სიცხე ბავშვებში.

რა ხდება კრუნჩხვის შემდეგ

პირველი კრუნჩხვის შემდეგ ბავშვი ექიმმა უნდა ნახოს — ის შეაფასებს, რამ გამოიწვია სიცხე. თუ ბავშვს ადრეც ჰქონია ფებრილური კრუნჩხვა, ის სწრაფად გამოფხიზლდა და სიცხის მიზეზი ცნობილია, ექიმთან შეთანხმებით მოვლა სახლშიც შეიძლება. თუ კრუნჩხვები ხშირად მეორდება, ექიმმა შეიძლება დანიშნოს წამალი, რომელიც გრძელი კრუნჩხვის დროს გამოიყენება.

თუ ბავშვს კრუნჩხვა სიცხის გარეშე დაეწყო, ის აუცილებლად ექიმმა უნდა გასინჯოს.

დასკვნა

კრუნჩხვის დროს თქვენი ამოცანა მისი შეჩერება კი არა, ბავშვის დაცვაა: გვერდზე დაწვენა, საგნების მოშორება, დროის დანიშვნა და პირში არაფრის ჩადება. პირველი კრუნჩხვა, 5 წუთზე გრძელი კრუნჩხვა ან გაძნელებული სუნთქვა 112-ში დარეკვის საფუძველია.

ეს სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა და ექიმის კონსულტაციას ვერ ჩაანაცვლებს. წყარო: NHS, Febrile seizures, CDC, First Aid for Seizures და The Royal Children's Hospital Melbourne, Febrile convulsions.

ხშირად დასმული კითხვები

1. რამდენ ხანს გრძელდება ფებრილური კრუნჩხვა?

როგორც წესი, 1–3 წუთს და იშვიათად — 10 წუთზე მეტს. თუ კრუნჩხვა 5 წუთზე მეტხანს გრძელდება, დარეკეთ 112-ში.

2. შეიძლება თუ არა ბავშვმა კრუნჩხვის დროს ენა გადაყლაპოს?

არა. ბავშვი ენას ვერ გადაყლაპავს, ამიტომ პირში ნურაფერს ჩაუდებთ — არც კოვზს, არც თითს. ეს მხოლოდ დააზიანებს ბავშვს ან თქვენ.

3. ნიშნავს თუ არა ფებრილური კრუნჩხვა ეპილეფსიას?

არა. ფებრილური კრუნჩხვა ეპილეფსია არ არის და ტვინს არ აზიანებს. ეპილეფსიის რისკი ამ ბავშვებში მხოლოდ ოდნავ არის მომატებული.

4. შეიძლება თუ არა კრუნჩხვის თავიდან აცილება სიცხის დამწევით?

არა. სიცხის დამწევი ბავშვს თავს უკეთ აგრძნობინებს, მაგრამ ფებრილურ კრუნჩხვას ვერ აგვაცილებს.

5. განმეორდება თუ არა კრუნჩხვა?

დაახლოებით ყოველ მესამე ბავშვს კრუნჩხვა მომდევნო სიცხის დროს შეიძლება განმეორდეს. უმეტესობას ეს მიდრეკილება 6 წლისთვის უქრება.