ქვემოთ აღვწერთ, როგორ გავზომოთ ტემპერატურა, როგორ მოვუაროთ ბავშვს სახლში, რა არ უნდა გავაკეთოთ და რომელი ნიშნების დროს არ უნდა დავაყოვნოთ ექიმთან მისვლა ან 112-ში დარეკვა. რეკომენდაციები ეყრდნობა ამერიკის პედიატრთა აკადემიისა (AAP) და დიდი ბრიტანეთის NICE-ის გაიდლაინებს. სტატია ექიმის კონსულტაციას ვერ ჩაანაცვლებს.

რა ტემპერატურა ითვლება სიცხედ

ცხელებად ითვლება 38°C ან მეტი. უფრო დაბალი ტემპერატურის დროს, თუ ბავშვი თავს კარგად გრძნობს, საკმარისია დაკვირვება.

ტემპერატურა გაზომეთ ელექტრონული თერმომეტრით — შუბლზე ხელის დადება საიმედო არ არის. ვერცხლისწყლის თერმომეტრს პედიატრები აღარ გვირჩევენ: გატეხვის შემთხვევაში ვერცხლისწყალი საშიშია.

ციფრი ყოველთვის არ ასახავს დაავადების სიმძიმეს: ბავშვს 39°C-ზე შეიძლება თამაშის ხასიათი ჰქონდეს, 38°C-ზე კი ძალიან ცუდად იყოს. ამიტომ დააკვირდით, როგორ იქცევა, როგორ სუნთქავს, რა ფერის კანი აქვს და სვამს თუ არა სითხეს.

როდის დავრეკოთ 112-ში

დაუყოვნებლივ დარეკეთ 112-ში, თუ სიცხიან ბავშვს:

  • ძალიან უჭირს სუნთქვა;
  • ტუჩები ან კანი ულურჯდება, ძალიან ფერმკრთალია ან ლაქებიანი;
  • ვერ აღვიძებთ, მოდუნებულია ან არ გეხმიანებათ;
  • პირველად დაეწყო კრუნჩხვა, ან კრუნჩხვა 5 წუთზე მეტხანს გრძელდება;
  • აქვს გამონაყარი, რომელიც დაჭერისას არ ქრება — კანზე გამჭვირვალე ჭიქის მიჭერისას ლაქები ისევ ჩანს;
  • კისერი გაშეშებული აქვს, ან ჩვილს ყიფლიბანდი ამობურცული აქვს.

როდის მივმართოთ ექიმს

იმავე დღეს მიმართეთ ექიმს, თუ:

  • ბავშვი 3 თვეზე პატარაა და ტემპერატურა 38°C ან მეტია — ამ ასაკში ნუ დაელოდებით;
  • ბავშვი 3–6 თვისაა და ტემპერატურა 39°C ან მეტია;
  • ტემპერატურა განმეორებით 40°C-ს აჭარბებს;
  • 2 წლამდე ბავშვს სიცხე 24 საათზე მეტხანს აქვს, უფროს ბავშვს — 3 დღეზე მეტხანს;
  • არ სვამს, იშვიათად შარდავს, ტირის უცრემლოდ ან პირი მშრალი აქვს — ეს გაუწყლოების ნიშნებია;
  • განმეორებით აღებინებს ან ძლიერი ფაღარათი აქვს;
  • უჩივის ძლიერ ტკივილს — ყურის, ყელის, თავის, მუცლის — ან ტკივილს შარდვისას;
  • ტემპერატურის დაწევის შემდეგაც მოდუნებული და უხასიათოა;
  • აქვს ქრონიკული დაავადება ან დასუსტებული იმუნიტეტი;
  • თქვენ თვითონ გრძნობთ, რომ რაღაც რიგზე არ არის.

როგორ მოვუაროთ ბავშვს სახლში

  • ხშირად შესთავაზეთ სითხე მცირე ულუფებით; ჩვილს — ძუძუ ან ხელოვნური ნარევი ჩვეულებრივზე ხშირად.
  • ჩააცვით მსუბუქად. ნუ შეფუთავთ, მაგრამ ნურც სრულად გააშიშვლებთ; ოთახში არ უნდა ცხელოდეს.
  • მიეცით დასვენების საშუალება და ჭამას ნუ დააძალებთ.
  • ღამითაც შეამოწმეთ, როგორ არის.
  • სანამ სიცხე აქვს, ბაღში ან სკოლაში ნუ წაიყვანთ.

სიცხის დამწევი საშუალებები

სიცხის დამწევის მიზანი ბავშვის თავის უკეთ გრძნობაა და არა თერმომეტრზე კონკრეტული ციფრის მიღწევა. თუ ბავშვი თამაშობს, სვამს და მშვიდად სძინავს, წამალი აუცილებელი არ არის.

  • გამოიყენება პარაცეტამოლი ან იბუპროფენი. დოზა ბავშვის წონისა და ასაკის მიხედვით ისაზღვრება — მიჰყევით პედიატრის დანიშნულებას ან წამლის ინსტრუქციას.
  • 3 თვემდე ჩვილს წამალს ექიმის გარეშე ნუ მისცემთ.
  • იბუპროფენი 6 თვემდე ჩვილს ექიმის დანიშნულების გარეშე არ ეძლევა.
  • ორ წამალს ერთდროულად ნუ მისცემთ.
  • ასპირინი ბავშვებსა და მოზარდებს არ ეძლევათ.
  • სიცხის დამწევი ფებრილურ კრუნჩხვას ვერ აგვაცილებს.

რა არ უნდა გავაკეთოთ

  • ნუ დაზელთ ბავშვს სპირტით, არაყით ან ძმრით — ისინი კანიდან და ჩასუნთქვით შეიწოვება და ბავშვისთვის საზიანოა.
  • ნუ ჩასვამთ ცივ აბაზანაში და ნუ დაადებთ ყინულს — კანკალი ტემპერატურას კიდევ უფრო ზრდის.
  • ნუ შეფუთავთ „გასაოფლიანებლად“.
  • ნუ მისცემთ ასპირინს.
  • ნუ გაზრდით დოზას და ნუ შეამცირებთ მიღებებს შორის შუალედს, თუ ტემპერატურა ბოლომდე არ დაეცა.

ფებრილური კრუნჩხვა: რა ვქნათ

6 თვიდან 5 წლამდე ასაკის ბავშვების მცირე ნაწილს — დაახლოებით 2–5%-ს — სიცხის ფონზე შეიძლება კრუნჩხვა დაეწყოს. ის საშიშად გამოიყურება, მაგრამ, როგორც წესი, რამდენიმე წუთში თავისით წყდება.

  1. დააწვინეთ ბავშვი გვერდზე, რბილ და უსაფრთხო ზედაპირზე.
  2. მოაშორეთ ახლომახლო მყარი და ბასრი საგნები.
  3. დაინიშნეთ დრო — რამდენ ხანს გრძელდება კრუნჩხვა.
  4. პირში ნურაფერს ჩაუდებთ — არც კოვზს, არც თითს, არც წამალს ან წყალს.
  5. ნუ დააკავებთ ძალით და ნუ შეანჯღრევთ.
  6. დარეკეთ 112-ში, თუ ეს პირველი კრუნჩხვაა, 5 წუთზე მეტხანს გრძელდება, ბავშვს სუნთქვა უჭირს, ულურჯდება ან კრუნჩხვის შემდეგ გონს არ მოდის.

კრუნჩხვის დასრულების შემდეგ ბავშვი დატოვეთ გვერდზე მწოლიარე და იმავე დღეს აჩვენეთ ექიმს.

დასკვნა

სიცხე უმეტესად დაავადება კი არა, მისი ნიშანია. უყურეთ ბავშვს და არა მხოლოდ თერმომეტრს: სვამს თუ არა, როგორ სუნთქავს, გეხმიანებათ თუ არა. 3 თვემდე ჩვილის ცხელება, გაძნელებული სუნთქვა, კრუნჩხვა ან გამონაყარი, რომელიც დაჭერისას არ ქრება, დაუყოვნებელ დახმარებას საჭიროებს.

ეს სტატია საინფორმაციო ხასიათისაა და ექიმის კონსულტაციას ვერ ჩაანაცვლებს. წყარო: AAP, Fever: When to Call the Pediatrician და NICE NG143, Fever in under 5s.

ხშირად დასმული კითხვები

1. რა ტემპერატურა ითვლება მაღალ სიცხედ ბავშვებში?

ცხელებად ითვლება 38°C ან მეტი. 3 თვემდე ჩვილი ამ ტემპერატურაზე ექიმმა დაუყოვნებლივ უნდა ნახოს, 3–6 თვის ჩვილი — 39°C-ზე ან მეტზე.

2. როდის მივცე ბავშვს სიცხის დამწევი?

როცა ბავშვი სიცხის გამო წუხს, უჭირს დაძინება ან სითხის მიღება. მიზანი ბავშვის თავის უკეთ გრძნობაა და არა თერმომეტრზე კონკრეტული ციფრი. დოზა წონისა და ასაკის მიხედვით ისაზღვრება — მიჰყევით პედიატრის დანიშნულებას.

3. შეიძლება თუ არა სიცხიანი ბავშვის ძმრით ან არაყით დაზელა?

არა. სპირტი, არაყი და ძმარი კანიდან და ჩასუნთქვით შეიწოვება და ბავშვისთვის საზიანოა. არც ცივი აბაზანაა რეკომენდებული.

4. რამდენ ხანს შეიძლება გაგრძელდეს სიცხე?

ვირუსული ინფექციის დროს სიცხე ხშირად 2–3 დღე გრძელდება. ექიმს მიმართეთ, თუ 2 წლამდე ბავშვს სიცხე 24 საათზე მეტხანს აქვს, უფროს ბავშვს კი — 3 დღეზე მეტხანს.

5. საშიშია თუ არა 40°C?

მაღალი ციფრი თავისთავად არ ნიშნავს მძიმე დაავადებას, მაგრამ თუ ტემპერატურა განმეორებით 40°C-ს აჭარბებს, ბავშვი ექიმმა უნდა ნახოს.

6. რა ვქნათ, თუ ბავშვს სიცხის დროს კრუნჩხვა დაეწყო?

დააწვინეთ გვერდზე, უსაფრთხო ზედაპირზე, დაინიშნეთ დრო და პირში ნურაფერს ჩაუდებთ. დარეკეთ 112-ში, თუ ეს პირველი კრუნჩხვაა ან 5 წუთზე მეტხანს გრძელდება.